home / persoonlijke ontwikkeling / conflicthantering / conflictfasen / escalatie

Escalatie van het conflict

Wat betekent escalatie van een conflict?

Wanneer ik het wat preciezer ga omschrijven dan kom ik tot de volgende omschrijving. Wanneer een conflict escaleert:

• Komen de partijen verder uit elkaar te liggen qua mening en standpunt.
• Verharden de standpunten zich.
• Neemt de bereidheid af om naar elkaar te luisteren of rekening te houden met elkaar.
• Wordt het hard gespeeld.
• Is samenwerking moeilijk.
• Neemt het wantrouwen toe.
• Ontstaan er kampen.
• Wordt het erger in plaats van dat er voortgang wordt geboekt.
• Lopen de emoties hoog op.
• Kunnen partijen soms behoorlijk tekeergaan.
• Kan het soms uit de hand lopen.
• Verergert de situatie.

Waarom zou je een conflict bewust laten escaleren?

Soms is het een bewuste keuze om een conflict te laten escaleren. Dat kan gebeuren wanneer er veel op het spel staat en de belangen groot zijn. Dat kan plaatsvinden wanneer je een beslissing wilt afdwingen, bijvoorbeeld door het hoger management te laten ingrijpen of door de rechter een uitspraak te vragen in het conflict. Kortom: waarom zou je een conflict laten escaleren?

• Met praten kom je er niet uit.
• Je hebt het gevoel dat de onderhandelingen stagneren of in je nadeel uitwerken.
• Het belang is zo groot voor jou dat je ervoor kiest om de zaak op scherp te zetten.
• De betrokken personen die zich nu buigen over het conflict brengen geen oplossing: opschalen is wellicht nog een kans om alsnog tot een oplossing te komen.
• Je vindt dat je zo in je recht staat dat je de strijd wilt aangaan tot het uiterste om je gelijk te halen.

Zie je dat er genoeg redenen kunnen zijn om een conflict bewust te escaleren?

Hoe kan een conflict ongewild escaleren?

Een conflict kan ook ongewild escaleren. Lees ook mijn artikel over de diverse conflictfasen die te benoemen zijn. In fase 1 sluimert er al een soort van conflict. Niemand maakt er zich nog druk om. Bij fase 2 ontstaat er bewustwording dat er iets aan de hand is. En dan begint de stellingname al in fase 3. Hoe kan het dat een conflict ongewild escaleert? Ik noem wat redenen:

• Het conflict wordt niet serieus genomen.
• De leiding laat de zaak op zijn beloop.
• Men wil de kool en de geit sparen en de lieve vrede bewaren.
• Men meent dat het conflict met wat zoetsappigheid te lijmen valt.
• Men onderschat de onderliggende gevoeligheden en emoties.

Vaak begint ongewilde escalatie dus niet met lawaai, maar met uitstel. Er zijn signalen, er is spanning, er is misschien al irritatie, maar niemand pakt het echt op. Dan lijkt het even rustig, terwijl het onderhuids verder oploopt.

Bam: vlam in de pan!

Dan komt de dag dat de vlam in de pan komt. Bam! Opeens loopt het uit de hand. Standpunten worden harder en de gevoelens en emoties rijzen de pan uit. Mensen praten met stemverheffing. Anderen zijn geëmotioneerd of lopen er bij weg. En opeens zit je met de handen in het haar. Hoe kan dat nu ontstaan? En wat kun je eraan doen?

Wat kun je doen als een conflict escaleert?

Wanneer een conflict escaleert, is vertragen vaak de eerste stap. Niet meteen harder terugduwen, niet direct je gelijk willen halen, maar eerst benoemen wat er gebeurt. Bijvoorbeeld: ‘Ik merk dat dit gesprek scherper wordt’ of: ‘Volgens mij lopen de emoties nu hoog op’.

Daarna gaat het om onderzoeken wat er werkelijk speelt. Welke belangen staan onder druk? Welke gevoelens en emoties spelen mee? Wat is er nodig om het gesprek weer hanteerbaar te maken? Soms is het nodig om eerst te de-escaleren voordat je inhoudelijk verder kunt.

De training conflicthantering en/of onderhandelen kan jou helpen met deze situaties om te gaan. Natuurlijk hebben wij geen kant-en-klare maaltijden in de magnetron maar wel de ervaring om met jou mee te denken in jouw situatie. Ik adviseer een individueel coachingstraject gericht op conflicthantering.

Veelgestelde vragen over escalatie van conflicten

Hieronder beantwoord ik een paar vragen die vaak spelen wanneer een conflict oploopt, verhardt of uit de hand dreigt te lopen.

Waaraan merk je dat een conflict escaleert?

Je merkt dat vaak aan verharding. Standpunten worden scherper, mensen luisteren minder, emoties lopen hoger op en het vertrouwen neemt af. Ook kan er kampvorming ontstaan of zoeken mensen steun bij anderen om sterker te staan.

Is escalatie altijd verkeerd?

Nee, niet altijd. Soms is opschalen een bewuste keuze omdat praten niet meer helpt of omdat er een beslissing nodig is. Maar escalatie heeft altijd een prijs. De relatie kan onder druk komen te staan en het conflict kan moeilijker oplosbaar worden.

Wat kun je doen als emoties oplopen?

Begin met vertragen. Benoem wat je merkt en probeer niet meteen te winnen. Soms helpt het om even pauze te nemen en later verder te praten. Emoties hoeven niet weg, maar ze moeten het gesprek ook niet volledig gaan bepalen.

Wanneer is de-escaleren nodig?

De-escaleren is nodig wanneer het gesprek harder wordt, partijen elkaar niet meer horen of wanneer de inhoud ondergesneeuwd raakt door boosheid, verwijten of angst. Dan moet eerst de spanning omlaag voordat er weer ruimte komt voor overleg.