home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / discussie / dialoog

Dialoog aangaan

De dialoog aangaan: wat is dat precies en wat betekent dat? De dialoog aangaan betekent in feite: samen in gesprek zijn, praten met elkaar en luisteren naar elkaar. Bij een dialoog zijn geen winnaars en geen verliezers. Het gaat niet over gelijk hebben of gelijk krijgen en er is geen roddel, achterklap of gevecht. Een dialoog is iets anders dan een discussie aangaan. In een discussie proberen we de ander vaak te overtuigen. In een dialoog proberen we eerst te begrijpen wat de ander denkt, voelt en bedoelt, ook wanneer we het niet met elkaar eens zijn.

Wat is het verschil tussen een discussie en een dialoog?

Bij een discussie zijn we vaak bezig met argumenten, standpunten en de vraag wie gelijk heeft. Bij een dialoog proberen we te begrijpen hoe de ander iets ziet en ervaart.

• Bij een discussie luister je vaak om te reageren.
• Bij een dialoog luister je om te begrijpen.
• Bij een discussie verdedig je jouw standpunt.
• Bij een dialoog leg je uit wat jouw standpunt voor jou betekent.
• Bij een discussie probeer je de ander te overtuigen.
• Bij een dialoog onderzoek je het verschil.
• Bij een discussie dreigt winnen of verliezen.
• Bij een dialoog mag het verschil blijven bestaan.

Je hoeft jouw mening niet in te leveren om een dialoog te voeren. Maar je moet haar wel los genoeg kunnen vasthouden om de ander werkelijk te horen. Wanneer een discussie niet meer gericht is op uitwisseling maar op winnen, kan zij ontaarden in redetwisten en woordenstrijd. Dan luister je niet meer om de ander te begrijpen, maar zoek je vooral naar argumenten waarmee je hem kunt verslaan.

Wat betekent open communicatie in een dialoog?

De dialoog is een prachtige vorm van open communicatie. Dat betekent dat gevoelens open worden gedeeld, zelfs wanneer het negatieve gevoelens zijn. Ieder mag zeggen wat hij of zij erbij voelt, maar houdt de verantwoordelijkheid voor de eigen gevoelens bij zichzelf. Open communiceren betekent niet dat je alles wat in je opkomt ongefilterd over de ander uitstort. “Ik ben nu eenmaal eerlijk” is geen vrijbrief om bot, verwijtend of beschadigend te spreken. Je kunt zeggen: “Ik merk dat dit mij boos maakt.” Dat is iets anders dan: “Jij maakt mij altijd boos.” In de eerste zin vertel je wat er bij jou gebeurt. In de tweede zin maak je de ander verantwoordelijk voor jouw gevoel.

Hoe ontvang je de gevoelens van de ander?

Wie de dialoog kan voeren, is ook in staat om de gevoelens van de ander te ontvangen zonder daar meteen een oordeel over te hebben en zonder deze direct op zichzelf te betrekken. Gevoelens ontvangen betekent dat je niet meteen gaat uitleggen, verdedigen, oplossen of terugkaatsen. Je probeert het gevoel van de ander ook niet weg te poetsen. De ander zegt bijvoorbeeld: “Ik voelde mij tijdens dat overleg niet serieus genomen.” Een defensieve reactie is: “Dat was helemaal niet mijn bedoeling en bovendien kreeg jij genoeg ruimte.”

Een reactie die de dialoog opent, is: “Ik hoor dat jij je niet serieus genomen voelde. Wil je vertellen waardoor dat kwam?” Je hoeft het gevoel van de ander niet over te nemen. Je kunt het bij de ander laten en toch onderzoeken wat jouw aandeel is.

Wie is verantwoordelijk voor gevoelens in een dialoog?

Jij bent verantwoordelijk voor jouw gevoelens en de ander is verantwoordelijk voor die van hem of haar. Maar dat betekent niet dat jouw gedrag geen effect heeft. Wanneer mijn woorden jou raken, kan ik niet eenvoudig zeggen: “Dat is jouw gevoel, dus zoek het maar uit.” Ik hoef jouw gevoel niet over te nemen, maar ik kan wel luisteren en onderzoeken wat mijn aandeel is. Eigenaarschap betekent dat je verantwoordelijkheid neemt voor wat er bij jou gebeurt. Het betekent niet dat je onverschillig wordt voor wat jouw woorden of gedrag met een ander doen.

Waarom kan een dialoog spannend zijn?

Een dialoog voeren kan best spannend zijn. Verschillende normen en waarden kunnen op tafel komen. Het gesprek kan jou of jouw gesprekspartner raken en in die zin confronterend zijn. Een dialoog wordt spannend wanneer je niet meer kunt schuilen achter keurige argumenten. Je vertelt niet alleen wat je ergens van vindt, maar ook wat het met jou doet, waarom het jou raakt en waar jouw grens ligt. Misschien vertelt de ander iets wat je liever niet hoort. Misschien blijkt dat jouw gedrag een ander effect had dan je bedoelde. Misschien moet je verdragen dat de ander jou anders ziet dan jij jezelf ziet. Je beseft daarbij dat je eigenaar bent van jouw eigen normen en waarden en dat de normen en waarden van jouw gesprekspartner van de ander zijn. Je bent verantwoordelijk voor jouw deel en de ander is verantwoordelijk voor zijn of haar deel. Dat betekent niet dat alles maar goed is of dat je nergens een grens mag trekken. Je kunt zeggen waar jij voor staat en tegelijkertijd vragen hoe de ander ernaar kijkt.

Waardoor loopt een dialoog vast?

Een dialoog loopt vast zodra luisteren plaatsmaakt voor verdedigen, overtuigen of terugtrekken.

• Je bereidt jouw antwoord voor terwijl de ander nog praat.
• Je onderbreekt de ander.
• Je verdedigt jezelf onmiddellijk.
• Je maakt het gevoel van de ander kleiner.
• Je legt uit dat de ander jou verkeerd heeft begrepen.
• Je wilt te snel naar een oplossing.
• Je probeert alsnog jouw gelijk te halen.
• Je gebruikt stilte om de ander te straffen.
• Je trekt je terug zodra het gesprek spannend wordt.
• Je vraagt door om munitie te verzamelen in plaats van om te begrijpen.

De dialoog stopt niet pas wanneer mensen gaan schreeuwen. Hij kan ook stoppen in een keurig gesprek waarin niemand werkelijk zegt wat er speelt.

Welke voorwaarden zijn nodig voor een dialoog?

Voorwaarden voor de dialoog zijn veiligheid in communicatie en vertrouwen. Ook wederzijds respect is van belang. De juiste sfeer is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gesprekspartners. Dat vraagt de bereidheid om jezelf open te stellen voor de ander. Uiteraard geldt dat voor alle gesprekspartners. Je kunt veiligheid niet afdwingen. Je kunt er wel aan bijdragen:

• Je veroordeelt de ander niet meteen.
• Je laat de ander uitpraten.
• Je gaat zorgvuldig om met wat vertrouwelijk wordt gedeeld.
• Je gebruikt kwetsbaarheid niet later tegen de ander.
• Je maakt gevoelens of ervaringen niet belachelijk.
• Je bent open over jouw eigen bedoeling.

Hoe ga je concreet de dialoog aan?

De dialoog aangaan begint niet met een perfecte gesprekstechniek. Het begint met de bereidheid om werkelijk met de ander in gesprek te gaan.

• Benoem waarover je wilt spreken.
• Vertel wat je hebt waargenomen.
• Deel wat het met jou doet.
• Vraag hoe de ander de situatie ziet.
• Luister zonder meteen te reageren.
• Vat samen wat je hebt gehoord.
• Vraag door naar de betekenis en behoefte van de ander.
• Onderzoek waar overeenkomsten en verschillen zitten.
• Maak pas afspraken wanneer beide partijen voldoende zijn gehoord.

Je hoeft het gesprek niet volledig te beheersen. Je hoeft ook niet op iedere vraag direct een antwoord te hebben. Soms is het belangrijker dat je stil kunt zijn en de ander de ruimte geeft om zijn verhaal af te maken.

Moet je het in een dialoog met elkaar eens worden?

Nee. Het doel van een dialoog is niet dat één van beiden alsnog van mening verandert. Je kunt elkaar beter begrijpen en toch verschillend blijven denken. Een goede dialoog kan duidelijk maken waar jullie overeenstemming hebben, waar het verschil blijft bestaan en welke afspraken ondanks dat verschil mogelijk zijn. Dat er geen winnaar is, betekent dus niet dat de dialoog niets oplevert. Begrip, helderheid en wederzijds respect kunnen al een belangrijke uitkomst zijn.

Veelgestelde vragen over de dialoog aangaan

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over luisteren, gelijkwaardigheid, gevoelens en open communicatie.

Wat is het doel van een dialoog?

Het doel is om gedachten, gevoelens en ervaringen uit te wisselen en elkaar beter te begrijpen. Het gaat niet om winnen, verliezen of de ander alsnog van jouw gelijk overtuigen.

Wat is het verschil tussen een dialoog en een discussie?

Bij een discussie verdedigen mensen vaak hun standpunt en proberen ze de ander te overtuigen. Bij een dialoog luisteren ze eerst om te begrijpen hoe de ander iets ziet en ervaart.

Moet je gevoelens delen tijdens een dialoog?

Gevoelens delen kan belangrijk zijn omdat ze laten zien wat een situatie voor jou betekent. Je blijft daarbij verantwoordelijk voor jouw eigen gevoel en maakt de ander niet automatisch verantwoordelijk.

Welke voorwaarden zijn nodig voor een goede dialoog?

Veiligheid, vertrouwen, gelijkwaardigheid, wederzijds respect en de bereidheid om open te luisteren zijn belangrijke voorwaarden.

Moet je het na een dialoog met elkaar eens zijn?

Nee. Je kunt elkaar beter begrijpen en toch verschillend blijven denken. De dialoog kan wel helpen om het verschil helder te maken en werkbare afspraken te vinden.