home / persoonlijke ontwikkeling / adviesvaardigheden / adviesstijlen

Adviesstijlen: kwaliteiten en valkuilen van de stijlen

Dit artikel is onderdeel van mijn serie over adviesvaardigheden. Ik ga in op vier adviesstijlen die je als adviseur kunt herkennen: vuur, water, lucht en aarde. Welke adviesstijl past bij jou? En welke kwaliteiten, valkuilen en leerpunten horen daarbij?

Het vuurtype als adviesstijl

De adviesstijl van het vuurtype is direct, energiek en actiegericht. Het vuurtype houdt van aanpakken en creëert beweging. Adviezen van vuurtypen zitten vaak goed in elkaar omdat zij snel verbanden zien, vooruitdenken en mogelijkheden ontdekken.

Kenmerkend voor het vuurtype is dat hij of zij vaak snel tot de kern komt. Het vuurtype ziet wat er moet gebeuren en wil graag doorpakken. Daardoor kan deze stijl veel beweging brengen in een organisatie, team of adviestraject.

Vuurtypen zijn vaak enthousiast, creatief, initiatiefrijk en toekomstgericht. Ze houden niet van eindeloos wikken en wegen. Ze zien liever dat er iets gebeurt. Dat maakt hun adviesstijl krachtig, maar soms ook confronterend.

Kwaliteiten van het vuurtype in een adviesrol

Kwaliteiten van het vuurtype in een adviesrol zijn:

• Duidelijke adviezen geven.
• Creatieve oplossingen bedenken.
• Nieuwe ideeën en impulsen inbrengen.
• Vooruitkijken en vooruitdenken.
• Buiten bestaande kaders durven denken.
• Snel tot de kern of essentie komen.
• Een afwijkend of ongevraagd advies durven geven.
• Snel analyses maken en oplossingsrichtingen zien.
• Onderlinge samenhang snel herkennen.
• Beweging creëren wanneer zaken vastlopen.

Valkuilen van het vuurtype als adviseur

Valkuilen van het vuurtype als adviseur kunnen zijn:

• Te resultaatgericht worden.
• De geadviseerde te weinig tijd geven om mee te bewegen.
• Te direct zijn in de communicatie.
• Een advies geven dat te groot of te veelomvattend is.
• Weerstand oproepen door wilskracht, tempo en drive.
• Ongeduldig worden wanneer het niet snel genoeg gaat.
• Overrompelend of drammerig overkomen.
• Arrogant of zelfingenomen overkomen op sommige klanten.
• Te weinig oog hebben voor gevoelens of tempo van de ander.

Het watertype als adviesstijl

De adviesstijl van het watertype is gericht op de ander, op sfeer en op de relatie. Watertypen zijn sensitief, gevoelig voor nuances en hebben oog voor intermenselijke verhoudingen. Zij merken vaak dingen op die anderen niet zien of niet benoemen.

Het watertype voelt veel aan. Soms is dat lastig te onderbouwen, maar het kan in een adviestraject zeer waardevol zijn. Watertypen kunnen signalen oppakken, spanning aanvoelen en sfeer benoemen. Ze brengen vaak rust, veiligheid en verbinding.

Als adviseur heeft het watertype vaak een hoge gunfactor. Mensen voelen zich gehoord en gezien. Daardoor ontstaat vertrouwen. De valkuil is dat het watertype zich soms te veel vereenzelvigt met de ander of te voorzichtig wordt in het geven van duidelijk advies.

Kwaliteiten van het watertype in een adviesrol

Kwaliteiten van het watertype in een adviesrol zijn:

• Goed kunnen luisteren.
• Inlevingsvermogen tonen.
• Sfeer en onderlinge verhoudingen goed aanvoelen.
• Spanningen tussen partijen verminderen.
• Vertrouwen en veiligheid creëren.
• Verbindend werken.
• Betrokken en toegankelijk zijn.
• Signalen oppikken die niet direct uitgesproken worden.
• Oog hebben voor emotie, beleving en draagvlak.

Valkuilen van het watertype als adviseur

Valkuilen van het watertype als adviseur kunnen zijn:

• Adviezen soms te weinig onderbouwen.
• Verstrikt raken in verschillende belangen omdat je iedereen begrijpt.
• Moeite hebben met afwijkend of ongevraagd advies.
• Te voorzichtig zijn in het innemen van een standpunt.
• Te weinig duidelijk zijn.
• Te veel luisteren en te weinig eigen inbreng geven.
• Conflict vermijden.
• Zichzelf te veel wegcijferen.
• Overbetrokken raken bij de klant of het vraagstuk.

Het luchttype als adviesstijl

De adviesstijl van het luchttype is gericht op overzicht, analyse, tact en diplomatie. Luchttypen kunnen afstand nemen van de directe situatie en daardoor zaken objectief bekijken. Ze zijn vaak sterk in denken, analyseren, argumenteren en het verbinden van ideeën.

Soms wordt het luchttype de politicus genoemd. Niet omdat hij of zij onoprecht is, maar omdat het luchttype gemakkelijk beweegt tussen verschillende mensen, belangen en standpunten. Luchttypen kunnen vaak goed formuleren, presenteren en gedachten overbrengen.

Als adviseur werkt het luchttype graag op hoofdlijnen. Hij of zij kan goed sparren, scenario’s verkennen en de logische samenhang zien. De valkuil is dat het advies te theoretisch, te rationeel of te afstandelijk wordt.

Kwaliteiten van het luchttype in een adviesrol

Kwaliteiten van het luchttype in een adviesrol zijn:

• Snel analyseren.
• Verbanden leggen.
• Overzicht houden.
• Tactvol en diplomatiek communiceren.
• Goed omgaan met verschillende mensen en belangen.
• Op hoofdlijnen adviseren.
• Goed sparren met de geadviseerde.
• Logische samenhang snel doorzien.
• Ideeën helder overbrengen.
• Argumenten goed opbouwen.
• De verantwoordelijkheid voor besluitvorming bij de ander laten.

Valkuilen van het luchttype als adviseur

Valkuilen van het luchttype als adviseur kunnen zijn:

• Te weinig een eigen standpunt innemen.
• Laveren tussen meningen en standpunten.
• Situaties te rationeel of te systematisch benaderen.
• Te beschouwend blijven en moeilijk tot actie komen.
• Afstandelijk of koel overkomen.
• Te theoretisch adviseren.
• Te veel ideeën hebben en er te weinig afronden.
• Details over het hoofd zien.
• Te weinig emotionele betrokkenheid tonen.

Het aardetype als adviesstijl

De adviesstijl van het aardetype is gericht op feiten, cijfers, haalbaarheid en praktische uitvoerbaarheid. Aardetypen staan met beide benen op de grond. Ze zijn nuchter, doelmatig en realistisch. Een advies moet voor hen niet alleen mooi klinken, maar vooral zinvol en uitvoerbaar zijn.

Aardetypen zijn betrouwbaar, zorgvuldig en houden zich graag aan afspraken. Ze kunnen zaken tot in detail reconstrueren en bewaken of plannen ook echt worden uitgevoerd. In een adviestraject brengen zij structuur, realisme en praktische scherpte.

De kracht van het aardetype is dat hij of zij luchtfietserij voorkomt. De valkuil is dat het aardetype soms te veel op details, regels of zekerheden blijft zitten, waardoor vernieuwing of beweging wordt afgeremd.

Kwaliteiten van het aardetype in een adviesrol

Kwaliteiten van het aardetype in een adviesrol zijn:

• Praktisch en nuchter adviseren.
• Realistisch kijken naar haalbaarheid.
• Feiten, cijfers en details goed bewaken.
• Afspraken zorgvuldig nakomen.
• Structuur aanbrengen.
• Output en voortgang bewaken.
• De geadviseerde bewaren voor luchtfietserij.
• Doelmatig en zinvol adviseren.
• Betrouwbaar en zorgvuldig zijn.
• Doorzettingsvermogen tonen.

Valkuilen van het aardetype als adviseur

Valkuilen van het aardetype als adviseur kunnen zijn:

• Te veel gericht zijn op details.
• De hoofdlijn uit het oog verliezen.
• Te principieel worden wanneer het een kant opgaat die niet vertrouwd voelt.
• Perfectionistisch worden.
• Star worden in de communicatie.
• Te afwachtend zijn.
• Vernieuwing te snel afremmen.
• Te voorzichtig of risicovermijdend worden.
• Zich te veel beroepen op gemaakte afspraken.

Welke adviesstijl past bij jou?

Welke adviesstijl bij jou past, hangt samen met je kwaliteiten, je karakter en je natuurlijke manier van reageren. Misschien ben je van nature vurig: snel, direct, energiek en gericht op beweging. Misschien ben je meer water: betrokken, luisterend, sensitief en verbindend.

Ben je meer lucht, dan kijk je waarschijnlijk graag van een afstand naar vraagstukken. Je analyseert, ordent, formuleert en zoekt naar samenhang. Ben je meer aarde, dan wil je vooral weten wat haalbaar, praktisch en realistisch is.

Vaak herken je jezelf niet in één stijl, maar in een combinatie. Dat is ook logisch. Ieder mens heeft van alle stijlen iets in huis. Toch is je voorkeursstijl belangrijk, omdat die bepaalt wat je vanzelf doet als adviseur. Daar ligt je kracht, maar vaak ook je valkuil.

Daarbij helpt het om te kijken naar je leerdoelen als adviseur. Een vuurtype moet soms leren vertragen. Een watertype mag soms duidelijker positie innemen. Een luchttype kan leren om niet alleen te analyseren, maar ook concreet te worden. Een aardetype kan leren om de hoofdlijn vast te houden en ruimte te geven aan nieuwe ideeën.

Kun je schakelen tussen adviesstijlen?

Ja, en dat maakt adviseren sterker. Een adviesstijl is geen vast etiket. Het is een voorkeursmanier van kijken, reageren en communiceren. Maar een adviesvraag kan soms iets anders van je vragen dan jouw natuurlijke stijl.

Soms is vuur nodig: tempo, lef en richting. Soms is water nodig: luisteren, verbinden en draagvlak creëren. Soms vraagt een vraagstuk om lucht: afstand, analyse en overzicht. En soms is aarde nodig: feiten, haalbaarheid, structuur en uitvoering.

Professioneel adviseren betekent dat je je voorkeursstijl kent, maar er niet door wordt beperkt. Je leert herkennen wat de klant, de situatie en het vraagstuk nodig hebben. Daardoor kun je bewust schakelen: directer zijn wanneer dat nodig is, vertragen wanneer het moet, beter onderbouwen wanneer je advies te intuïtief blijft of juist meer gevoel toelaten wanneer je te rationeel wordt.

Veelgestelde vragen over adviesstijlen

Hieronder beantwoord ik een aantal veelgestelde vragen over adviesstijlen en professioneel adviseren.

Welke adviesstijl past het beste bij mij?

De adviesstijl die het beste bij jou past, herken je vaak aan wat je vanzelf doet. Geef je snel richting en breng je beweging, dan herken je waarschijnlijk veel van vuur. Ben je vooral luisterend en verbindend, dan past water mogelijk bij jou. Denk je graag in hoofdlijnen en verbanden, dan herken je lucht. Ben je praktisch, realistisch en zorgvuldig, dan past aarde waarschijnlijk bij je.

Is een directe adviesstijl beter dan een voorzichtige adviesstijl?

Nee. Een directe adviesstijl is niet beter dan een voorzichtige adviesstijl. Het hangt af van de situatie. Soms is duidelijkheid nodig. Soms vraagt de situatie juist om zorgvuldigheid, luisteren en afstemming. De beste adviesstijl is de stijl die past bij de klantvraag.

Kun je meerdere adviesstijlen combineren?

Ja. In de praktijk combineer je vaak meerdere stijlen. Je kunt bijvoorbeeld starten met water door goed te luisteren, daarna lucht gebruiken om te analyseren, vervolgens aarde inzetten om het praktisch te maken en vuur gebruiken om beweging te creëren.

Wat is het verschil tussen adviesstijl en adviesrol?

Een adviesrol gaat over de positie die je inneemt, bijvoorbeeld expert, partner, coach of regisseur. Een adviesstijl gaat over de manier waarop je adviseert. Je kunt dus expert zijn met een vuurachtige stijl, maar ook expert met een aardse stijl.

Wat is de grootste valkuil van een vaste adviesstijl?

De grootste valkuil is dat je altijd vanuit dezelfde stijl blijft adviseren, ook wanneer de situatie iets anders vraagt. Dan kan vuur te dwingend worden, water te voorzichtig, lucht te theoretisch en aarde te star. Professioneel adviseren vraagt om bewust schakelen.