home / persoonlijke ontwikkeling / veranderingen / rouwcoaching / troost / collega rouwproces

Hoe ga je om met een collega in een rouwproces op het werk?

Hoe ga je als organisatie, collega of leidinggevende om met iemand die in een rouwproces zit door het verlies van een kind, partner, broer of zus? Hoe kun je daar het beste op reageren?

Deze pagina hoort bij het thema troost bij rouw. Op de werkvloer wordt rouw vaak zichtbaar in kleine dingen: iemand is sneller moe, minder geconcentreerd, stiller dan anders of juist emotioneler. Dan is het belangrijk dat collega’s en leidinggevenden niet wegkijken, maar op een zorgvuldige manier nabij blijven.

Wat moet je niet doen bij een collega die rouwt?

Laat ik eens beginnen met wat je niet moet doen:

• Zeggen dat je heel goed begrijpt wat die ander doormaakt terwijl je zelf een dergelijke situatie niet hebt meegemaakt.
• Jouw mening geven, bijvoorbeeld: ‘jammer dat ze hem toch geopereerd hebben’ of ‘misschien hadden ze in het ziekenhuis toch moeten ingrijpen’.
• Adviezen geven, bijvoorbeeld: ‘misschien is het goed om toch te werken, want dan heb je wat afleiding’.
• Dooddoeners gebruiken die het verdriet kleiner maken.

Voorbeelden van dooddoeners bij rouw zijn:

• Het leven gaat verder.
• De tijd heelt alle wonden.
• Gelukkig heb je nog twee kinderen.
• Kijk ook eens wat je nog hebt.
• Probeer je te concentreren op de toekomst.
• Je hebt kracht genoeg om je hier doorheen te slaan.

Wat kun je wel doen voor een collega die rouwt?

Wat kun je het beste doen in een dergelijke situatie?

• Gewoon op de persoon afstappen en niet wachten tot hij of zij bij jou komt.
• Laten merken dat je het fijn vindt dat jouw collega weer op het werk is.
• In praktische zin iets betekenen, bijvoorbeeld door werk over te nemen of mee te denken.
• Luisteren, ook al vertelt jouw collega iedere dag hetzelfde verhaal.
• Geen tips, adviezen en oplossingen geven als daar niet om gevraagd wordt.
• Jouw gevoel volgen: wanneer je iets van je wilt laten horen, aarzel niet.
• Jezelf blijven: het feit dat je er aandacht voor hebt, is vaak al veel waard.

Waarom reageren mensen zo ongemakkelijk op rouw?

Ik merk vaak dat mensen niet goed weten hoe ze moeten reageren wanneer een collega in een rouwproces zit. Niet omdat ze onverschillig zijn, maar omdat ze zich ongemakkelijk voelen. Verdriet confronteert ons namelijk met iets waar we liever niet over nadenken: verlies en sterfelijkheid.

Veel mensen zijn bang om iets verkeerds te zeggen. Daarom zeggen ze soms maar niets. Of ze zeggen juist iets wat het verdriet kleiner maakt: “Het leven gaat verder” of “De tijd heelt alle wonden”. Dat zijn vaak goedbedoelde reacties, maar voor iemand die midden in het verlies zit, voelen ze leeg of pijnlijk.

Ik merk ook dat mensen snel in de oplossingsstand schieten. Ze willen het verdriet verzachten, repareren of oplossen. Maar rouw is geen probleem dat opgelost moet worden. Rouw wil gehoord en gedragen worden.

Soms helpt het al wanneer je gewoon zegt: “Eerlijk gezegd weet ik niet goed wat ik moet zeggen, maar ik wil wel laten weten dat ik aan je denk.”

Hoe reageer je als leidinggevende op een medewerker in rouw?

Voor leidinggevenden kan het extra ingewikkeld zijn wanneer een medewerker in rouw is. Je hebt namelijk twee rollen: je bent mens en je bent verantwoordelijk voor het werk. Ik vind dat het belangrijk is dat je als leidinggevende eerst de mens ziet en daarna pas de medewerker. Rouw laat zich namelijk niet plannen of organiseren. Iedereen rouwt anders en het tempo van rouw verschilt enorm.

Wat vaak helpt: neem contact op. Wacht niet af. Veel medewerkers vinden het moeilijk om zelf de eerste stap te zetten. Daarnaast is het belangrijk om ruimte te geven. Dat kan betekenen dat iemand tijdelijk minder werkt, andere taken krijgt of meer flexibiliteit nodig heeft. Rouw kost namelijk energie. Concentratie en belastbaarheid zijn vaak tijdelijk lager.

Ook wanneer iemand weer begint met werken, betekent dat niet dat het verdriet voorbij is. Rouw komt vaak in golven terug. Een medewerker kan de ene dag redelijk functioneren en de volgende dag opnieuw overspoeld worden door verdriet. Dat vraagt om maatwerk, geduld en regelmatig afstemmen.

Hoe zit het met rouwverlof?

Veel organisaties hebben een regeling voor verlof rond overlijden en rouw. Toch merk ik dat er vaak onduidelijkheid over bestaat.

In Nederland kan bij overlijden van een direct familielid sprake zijn van calamiteitenverlof of kort verzuimverlof. Daarnaast kunnen er afspraken staan in cao, arbeidsvoorwaarden of organisatiebeleid. Vaak gaat het om verlof rondom overlijden, praktische zaken en de uitvaart. Maar rouw stopt natuurlijk niet na een paar dagen.

Daarom zie ik steeds vaker dat organisaties ruimer kijken dan alleen de eerste verlofdagen. Denk aan extra verlof, tijdelijk minder werken, flexibele werktijden, aangepaste taken of een geleidelijke terugkeer. Wat mij betreft is het belangrijkste dat er maatwerk mogelijk is.

Wat heeft een collega in rouw vooral nodig?

Een collega in rouw heeft vooral erkenning nodig. Niet alleen op de dag van de uitvaart of bij de eerste terugkeer op het werk, maar ook daarna. Juist na een paar weken wordt het vaak stiller. De omgeving gaat door, terwijl het verlies voor de rouwende collega nog volop aanwezig is.

Blijf daarom af en toe vragen hoe het gaat. Niet als verplicht praatje, maar oprecht. Soms wil iemand praten. Soms niet. Soms is een korte zin genoeg: “Ik denk aan je” of “Fijn dat je er bent.” Troost zit vaak niet in grote woorden, maar in kleine vormen van nabijheid.

Veelgestelde vragen over rouw op het werk

Rouw op de werkvloer roept veel vragen op. Collega’s, leidinggevenden en organisaties willen vaak graag iets goeds doen, maar weten niet altijd hoe.

Wat zeg je tegen een collega die iemand heeft verloren?

Veel mensen zijn bang om iets verkeerds te zeggen. Toch is iets eenvoudigs vaak al genoeg: “Gecondoleerd met je verlies”, “Ik denk aan je” of “Als je wilt praten, ik ben er.”

Is het beter om iemand met rust te laten tijdens rouw?

Nee, niet automatisch. Vaak voelen mensen zich juist extra alleen wanneer anderen afstand houden. Aanwezig zijn helpt vaak meer dan perfecte woorden. Vraag liever wat iemand nodig heeft.

Hoe lang duurt rouw eigenlijk?

Er bestaat geen vaste tijd voor rouw. Sommige mensen functioneren na enkele weken weer redelijk, terwijl anderen veel langer nodig hebben. Ook kan rouw in golven terugkomen.

Hoe ga je als organisatie goed om met rouw op de werkvloer?

Door ruimte te geven, maatwerk mogelijk te maken en regelmatig af te stemmen. Denk aan aangepast werk, flexibiliteit, verlof, rustmomenten en aandacht van de leidinggevende.

Wat kun je doen als rouw vastloopt?

Soms kan professionele begeleiding helpen wanneer iemand vastloopt in het verlies. Dat geldt zeker wanneer iemand langdurig niet meer functioneert, zich terugtrekt of geen ruimte meer ervaart om verder te gaan.