home / persoonlijke ontwikkeling / life coaching / moeilijke tijd

Ga je door een moeilijke tijd heen?

Bij het thema levensvragen en herstel kijken we naar perioden waarin het leven anders loopt dan je had gehoopt en naar wat dat van jou vraagt. Misschien ga je door een moeilijke tijd heen. Er is iets gebeurd waardoor jouw gewone houvast verdwenen is. Een verlies, financiële zorgen, problemen in je relatie, ziekte, een conflict of een opeenstapeling van gebeurtenissen. Dan is de vraag niet alleen wat er met je gebeurt, maar ook hoe jij ermee omgaat wanneer het leven ineens veel zwaarder voelt.

Financiële zorgen kunnen je hele leven beheersen

Henk vertelde dat hij een eigen bedrijf was begonnen. Hij had 30.000 euro geïnvesteerd, maar het bedrijf kwam niet van de grond. Zijn schulden liepen op en ook zijn privévermogen verdween. Op sommige dagen zag hij geen uitweg meer. Hoe moest hij dit ooit oplossen? Financiële zorgen blijven zelden beperkt tot geld alleen. Ze kunnen jouw gevoel van veiligheid aantasten, invloed krijgen op jouw nachtrust en spanning veroorzaken in relaties. Je hoofd blijft rekenen en zoeken naar oplossingen, terwijl je lichaam nauwelijks nog tot rust komt. Juist dan merk je hoe belangrijk het is om onderscheid te blijven maken tussen wat vandaag daadwerkelijk opgelost moet worden en alle rampscenario's die jouw hoofd er ondertussen bij maakt.

Wanneer een relatie ineens instort

Aafke vertelde mij: ‘Ik was nog maar zes weken getrouwd toen alles instortte. In die zes weken gebeurden zoveel bizarre dingen dat ik verbijsterd en in de war was. Alle grond verdween onder mijn voeten. Toch wist ik één ding zeker: hier moest een einde aan komen, koste wat kost.’ Daarna volgde een moeizame periode met conflicten, financiële zaken, een rechtszaak en veel tegenwerking. Ze beschreef het alsof ze in een op hol geslagen trein zat. Uitstappen kon niet. Ze moest opletten, regelen en haar hoofd erbij houden. Voor haar gevoel was er geen tijd om ook nog te voelen wat het allemaal met haar deed.

Aafke zei dat haar binnenste een soort teflonlaag kreeg. Alles gleed van haar af. Ze kon niet huilen en voelde nauwelijks boosheid. De angst en pijn waren blijkbaar te groot om volledig toe te laten. Er vielen gaten in haar herinneringen en delen van die periode kan ze zich nauwelijks terughalen. Ze voelde zich verdoofd: aanwezig en tegelijk ook niet helemaal aanwezig. Pas toen de praktische strijd voorbij was en ze zich weer veiliger voelde, kwam er langzaam meer ruimte voor wat er vanbinnen gebeurd was.

Wat speelt er bij jou?

Misschien is jouw situatie heel anders. Je voelt je depressief, jouw relatie loopt slecht, jouw bedrijf zit in zwaar weer, je bent ongelukkig op jouw werk of er speelt een conflict dat steeds meer energie opslokt. Misschien is er iemand ziek, ben je iemand verloren of is er juist niet één grote gebeurtenis maar een opeenstapeling waardoor je merkt: ik kan dit niet langer op dezelfde manier dragen. Wat er precies speelt, bepaalt mede wat je nodig hebt. Maar in bijna iedere moeilijke periode komt dezelfde vraag terug: hoe ga ik om met een werkelijkheid die ik niet zelf gekozen heb?

De eerste reactie is vaak overleven

Wanneer iets ingrijpends gebeurt, reageren mensen heel verschillend. Je kunt vermijden en doen alsof er weinig aan de hand is. Je blijft werken, maakt grapjes en praat nergens over. Je kunt bevriezen, vluchten of vechten. Misschien trek je je terug en voel je weinig, of juist alles tegelijk. Je kunt ook boos worden op de wereld, op anderen of op jezelf. Zulke reacties zijn niet automatisch verkeerd. Soms helpen ze je tijdelijk om een situatie te dragen die op dat moment simpelweg te groot is.

Het wordt lastiger wanneer één manier van omgaan jouw enige manier blijft. Als je maanden of jaren blijft weglopen voor wat er is, kan de pijn steeds meer jouw leven bepalen. Hetzelfde geldt wanneer je voortdurend vecht tegen een werkelijkheid die niet meer veranderd kan worden. Dan kost het gevecht zelf uiteindelijk misschien meer energie dan de situatie waartegen je vecht.

Onder ogen zien wat er werkelijk is

Op een gegeven moment kan de beweging verschuiven van overleven naar onder ogen zien. Dat betekent niet dat je alles onmiddellijk begrijpt of dat je positief moet denken. Het betekent dat je probeert te kijken naar de werkelijkheid zoals die nu is. Mijn broer is overleden. Mijn relatie is voorbij. Mijn bedrijf verkeert in problemen. Mijn gezondheid is veranderd. Dit is gebeurd en dit doet iets met mij. Soms raakt dat aan aanvaarden. Aanvaarden betekent niet dat je blij bent met wat er gebeurd is. Het betekent dat je niet langer al jouw energie gebruikt om te ontkennen dat het gebeurd is.

Je hoeft niet onmiddellijk sterk te zijn

In moeilijke perioden wordt vaak gezegd dat je sterk moet blijven. Ik weet niet of dat altijd helpt. Soms is het juist krachtig om toe te geven dat je het even niet weet. Dat je bang bent. Dat je verdriet hebt. Dat je moe bent van alles wat geregeld moet worden. Kwetsbaarheid betekent niet dat je jezelf aan iedere willekeurige persoon hoeft bloot te geven. Het betekent wel dat je niet voortdurend hoeft te doen alsof het prima gaat wanneer dat niet zo is.

Misschien heb je iemand nodig bij wie je kunt vertellen wat er werkelijk speelt zonder onmiddellijk een oplossing te krijgen. Een partner, vriend, familielid of professional. Juist wanneer je hoofd vol zit, kan het helpen als iemand even naast je staat in plaats van meteen te vertellen hoe je verder moet.

Wat kun je wel beïnvloeden?

Een moeilijke tijd confronteert je vaak met het verschil tussen invloed en machteloosheid. Sommige dingen kun je veranderen. Je kunt hulp zoeken, een gesprek voeren, financiële afspraken maken, grenzen stellen of besluiten dat een relatie niet verder kan. Andere dingen kun je niet ongedaan maken. Een overlijden kun je niet terugdraaien en sommige gevolgen van gebeurtenissen moet je leren meenemen. Persoonlijke ontwikkeling betekent daarom niet dat je alles naar jouw hand leert zetten. Het betekent ook leren onderscheiden: waar kan ik handelen en waar moet ik verdragen dat ik geen volledige controle heb?

Maak het niet groter dan vandaag

Wanneer de toekomst onzeker is, probeert je hoofd vaak alles tegelijk op te lossen. Hoe moet dit over een maand? Over een jaar? Wat als dit nooit meer goedkomt? Dat kan verlammend werken. Soms helpt het om de tijd kleiner te maken. Wat is vandaag nodig? Welke beslissing moet deze week genomen worden? Wie moet ik bellen? Wat hoeft nog niet? Dat haalt het grote probleem niet weg, maar voorkomt dat je voortdurend de volledige toekomst op jouw schouders probeert te dragen.

Het verleden kan opnieuw naar boven komen

Zoals bij Agnes kan een moeilijke periode ook eerdere ervaringen aanraken. Misschien merk je dat jouw huidige verlies veel heftiger voelt dan je had verwacht. Of een conflict brengt ineens oude angst naar boven. Dat hoeft niet te betekenen dat alles uit jouw jeugd komt. Wel kan een gebeurtenis van vandaag aansluiten bij iets wat eerder onvoldoende ruimte heeft gekregen. Dan kan het zinvol zijn om niet alleen te vragen: waarom reageer ik nu zo sterk? maar ook: waar ken ik dit gevoel eigenlijk van?

Zorg dat je niet helemaal alleen komt te staan

Een natuurlijke reactie op pijn kan zijn dat je jezelf afzondert. Je hebt geen zin om steeds te vertellen hoe het gaat, je wilt niemand belasten of je hebt simpelweg geen energie voor mensen. Een beetje terugtrekken kan prettig zijn. Maar volledige afzondering maakt een moeilijke periode vaak nog zwaarder. Zoek daarom naar mensen bij wie je niet hoeft te presteren. Mensen bij wie stilte ook goed is, die niet bang worden van jouw verdriet en die niet verwachten dat jij volgende week alweer de oude bent.

Herstel verloopt meestal niet in een rechte lijn

Een moeilijke tijd gaat zelden volgens het schema: probleem, verwerking, klaar. Misschien heb je een paar goede weken en word je daarna ineens weer teruggeworpen. Een verjaardag, brief, foto of onverwacht gesprek kan alles opnieuw raken. Dat betekent niet dat je terug bij af bent. Herstel kan grillig verlopen. Je ontwikkelt langzaam meer draagkracht en ontdekt manieren om met jouw werkelijkheid om te gaan, maar sommige dingen blijven gevoelig.

Toekomst

Misschien herken je iets in deze woorden. In een moeilijke periode kan de toekomst dichtgemetseld lijken. Je kijkt vooruit en ziet niets waarop je kunt vertrouwen. Toch hoeft perspectief niet te betekenen dat je nu al weet hoe jouw leven er over vijf jaar uitziet. Soms is perspectief veel kleiner: weten wat jouw volgende stap is, ervaren dat iemand naast je staat of merken dat er na lange tijd weer een ochtend komt waarop niet alles loodzwaar voelt.

Een moeilijke tijd kan je veranderen

Ik wil tegenslag niet romantiseren. Sommige ervaringen zou je liever nooit hebben meegemaakt en je hoeft niet dankbaar te zijn voor pijn. Toch kan een moeilijke periode je confronteren met vragen die je eerder niet stelde. Wat is werkelijk belangrijk voor mij? Waar geef ik mijn energie aan? Wie wil ik om me heen? Wat kan ik dragen en waar liggen mijn grenzen? Misschien kom je na verloop van tijd anders uit zo'n periode dan je erin ging. Niet per se sterker of beter, maar soms wel bewuster van jezelf en van wat voor jou waarde heeft.