home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / doelgericht / kortzichtig

Kortzichtig en kortzichtigheid

Ben je kortzichtig of krijg je soms feedback van anderen dat je kortzichtig bent? Wil je eraan werken? Dat begint met inzicht en bewustwording. Kortzichtigheid kan ontstaan wanneer jouw kernkwaliteit doelgerichtheid te ver doorschiet. Je richt je zo sterk op wat voor je ligt of op wat je wilt bereiken, dat andere gezichtspunten, omstandigheden of gevolgen buiten beeld raken. In dit artikel ga ik in op wat kortzichtigheid is.

Wat is kortzichtigheid precies?

Kortzichtigheid betekent dat je te beperkt naar een situatie, vraagstuk of beslissing kijkt. Je ziet vooral wat op dit moment belangrijk lijkt, maar kijkt onvoldoende verder vooruit of breder om je heen. Daardoor kun je gevolgen, andere belangen of andere zienswijzen missen.

Het gaat dus niet alleen om niet vooruitdenken. Je kunt ook kortzichtig zijn doordat je sterk vanuit jouw eigen mening redeneert, te snel tot een conclusie komt of onvoldoende onderzoekt wat een keuze voor anderen betekent.

Wanneer komt kortzichtigheid voor?

Eigenlijk is kortzichtigheid een omvangrijk begrip. Het kan zich manifesteren op tal van fronten, bijvoorbeeld:

• Je zodanig laten leiden door eigen doelstellingen dat je een soort tunnelvisie ontwikkelt.
• Te veel uitgaan van jouw eigen mening of standpunten en te weinig naar de inbreng van anderen luisteren.
• Te snel of te impulsief handelen of beslissen terwijl je de consequenties onvoldoende hebt overzien.

Kortzichtigheid en tunnelvisie: wat is het verschil?

Kortzichtigheid en tunnelvisie en een te smalle focus liggen dicht bij elkaar. Bij tunnelvisie vernauwt jouw aandacht zich sterk tot één doel, probleem of oplossing. Je ziet steeds minder van wat daarbuiten ligt.

Kortzichtigheid is breder. Je kunt ook kortzichtig reageren doordat je niet vooruitkijkt, te weinig rekening houdt met gevolgen, te snel oordeelt of alleen vanuit jouw eigen zienswijze redeneert. Tunnelvisie kan dus leiden tot kortzichtig gedrag, maar kortzichtigheid hoeft niet altijd uit tunnelvisie voort te komen.

Welke kwaliteiten kunnen doorschieten in kortzichtigheid?

Kortzichtig kan een valkuil zijn. Dan ligt er een kernkwaliteit aan ten grondslag. Ik noem wat voorbeelden:

• Je bent consequent, maar je draaft er oeverloos in door waardoor het star dreigt te worden.
• Je bent principieel, maar het wordt allemaal wel heel strak en stram doordat je soms roomser bent dan de paus. Dat kan bijvoorbeeld doorschieten in rechtlijnig en star denken.
• Je bent doelgericht, maar je vergeet dat er meer is op de wereld dan jouw doelstellingen.

Het probleem zit dus niet in de kwaliteit zelf. Doelgerichtheid, consequent zijn of ergens principieel voor staan kunnen juist krachtig zijn. Het wordt een valkuil wanneer jouw blik daardoor zo smal wordt dat andere informatie niet meer binnenkomt.

Oorzaken van kortzichtigheid

Waar komt kortzichtigheid vandaan? Waarom zou je niet verder kijken dan je neus lang is?

• Onwetendheid: je mist kennis of ervaring waardoor jouw inzicht en je opties beperkt zijn.
• Gebrek aan inlevingsvermogen: je kiest de kortste weg en je realiseert je niet welke impact jouw communicatie en keuzes hebben op anderen.
• Gemakzucht of ongeduld: je wilt tijd besparen door de bochten af te snijden.
• Angst: je huidige overtuigingen geven je houvast en je bent niet bereid om andere zienswijzen toe te laten.

Kun je kortzichtig zijn zonder het zelf te merken?

Jazeker. Juist wanneer je sterk overtuigd bent van jouw aanpak of snel weet waar je naartoe wilt, merk je niet altijd dat jouw blik smaller wordt. Voor jezelf lijkt jouw keuze dan logisch. Een ander ziet misschien gevolgen, belangen of mogelijkheden die jij op dat moment niet meeneemt.

Feedback dat je kortzichtig bent kan daarom irritant zijn, maar ook waardevol. De vraag is niet meteen of de ander gelijk heeft. De vraag is eerst: wat ziet die ander wat ik op dit moment niet zie? Alleen die vraag kan jouw blik al verbreden.

Gevolgen van kortzichtigheid

Kortzichtigheid kan tal van nadelige gevolgen hebben, zoals:

• Je kunt te stellig zijn in de communicatie.
• Je kunt impulsieve beslissingen nemen zonder de gevolgen voldoende te overzien.
• Je kunt ongenuanceerd reageren.
• Je kunt belangrijke informatie of alternatieven over het hoofd zien.
• Je kunt anderen het gevoel geven dat hun mening of belang er niet toe doet.
• Je kunt besluiten nemen die op korte termijn logisch lijken, maar op langere termijn verkeerd uitpakken.

Vooral wanneer je te snel conclusies trekt, kan het helpen om bewust stil te staan bij oordelen over andere mensen. Een eerste indruk of eigen zienswijze is immers nog niet het hele verhaal.

Het leerdoel bij kortzichtigheid

Jouw leerdoel is om een bredere kijk te ontwikkelen op de zaken. Dat betekent niet dat je jouw doelgerichtheid moet verliezen. Het betekent dat je naast jouw doel ook de omgeving, gevolgen, andere belangen en andere zienswijzen leert meenemen.

Hoe ontwikkel je een bredere blik?

Een bredere blik begint vaak niet met meer antwoorden, maar met betere vragen. Wat zie ik misschien over het hoofd? Welke gevolgen kan deze keuze later hebben? Hoe kijkt een ander hiernaar? Welke informatie heb ik nog niet? En wat verandert er wanneer mijn eerste conclusie niet klopt?

Het kan helpen om bewust tijd tussen een eerste gedachte en een beslissing te zetten. Zeker wanneer je merkt dat je snel schakelt of sterk gericht bent op een resultaat. Even vertragen kan voorkomen dat je de bocht afsnijdt voordat je hebt gezien wat er achter die bocht ligt.

Ontwikkeldoelen bij kortzichtigheid

Wanneer je merkt dat jouw blik soms te smal wordt, kunnen deze ontwikkeldoelen helpen om meer perspectief aan te brengen:

• Meer beschouwend leren kijken voordat je conclusies trekt of beslissingen neemt.
• Je inlevingsvermogen verder ontwikkelen zodat je ook het perspectief en belang van anderen meeweegt.
• Bedachtzamer leren beslissen en eerst de mogelijke gevolgen van een keuze onderzoeken.

Veelgestelde vragen over kortzichtigheid

Kortzichtigheid roept ook vragen op over intelligentie, doelgerichtheid en de manier waarop je beslissingen neemt. Hieronder beantwoord ik vijf vragen die daarbij kunnen spelen.

Is kortzichtigheid hetzelfde als dom zijn?

Nee. Kortzichtigheid zegt niet automatisch iets over intelligentie. Je kunt slim en deskundig zijn en toch een te smalle blik hebben op een bepaalde situatie. Het gaat vooral om wat je wel en niet meeneemt in jouw afweging.

Kan doelgerichtheid juist een goede eigenschap zijn?

Ja. Doelgerichtheid helpt je om koers te houden, keuzes te maken en resultaten te bereiken. Het wordt pas lastig wanneer het doel zo centraal komt te staan dat je belangrijke signalen, gevolgen of andere belangen niet meer ziet.

Waarom ervaren anderen kortzichtigheid soms als onbegrip?

Omdat je vanuit jouw eigen redenering tot een conclusie kunt komen zonder voldoende mee te nemen hoe een situatie voor de ander is. Voor jou kan een keuze logisch lijken, terwijl de ander zich niet gezien of gehoord voelt.

Kan ervaring helpen om minder kortzichtig te worden?

Ervaring kan helpen omdat je meer situaties hebt meegemaakt en daardoor eerder verschillende gevolgen of mogelijkheden herkent. Maar ervaring alleen is niet genoeg. Je moet ook bereid zijn om andere informatie en zienswijzen toe te laten.

Hoe reageer je op feedback dat je kortzichtig bent?

Probeer niet meteen te bewijzen dat de ander ongelijk heeft. Vraag eerst wat diegene precies bedoelt en welk aspect jij volgens hem of haar niet meeneemt. Daarmee krijg je concrete informatie waar je iets mee kunt.